Donald Trump, Amerika Birleşik Devletleri ile İran’ın bir barış anlaşmasına vardığını duyurdu. İmza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de gerçekleşmesi planlanıyor. Anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına odaklanırken, nükleer konudaki kritik başlıklar sonraki görüşmelere bırakıldı. Bu mutabakat zaptı, nihai bir anlaşmadan ziyade 60 günlük bir işlev görüyor ve çatışmaları dondurmayı, petrol akışını rahatlatmayı ve İran’ın uyumu karşılığında yaptırım gevşetmeleri sunmayı amaçlıyor. Ancak zenginleştirme ve silah konularındaki büyük anlaşmazlıklar şimdilik masada kalıyor.

Axios'a konuşan bir ABD yetkilisine göre, mutabakat zaptı 60 gün sürüyor ve her iki tarafın onayıyla uzatılabiliyor. Bu yapı, kalıcı bir anlaşmadan ziyade hızla tansiyonun düşürülmesini ön planda tutuyor. Anlaşma, Hürmüz Boğazı’nı hiçbir ek ücret olmadan açıyor ve İran’ın döşediği deniz mayınlarını temizleme sözü veriyor. Ardından Amerika Birleşik Devletleri, İran limanlarındaki ablukasını aşamalı olarak kaldırıyor. Geçici muafiyetler sayesinde İran, bu süre zarfında yeniden petrol satabiliyor. Dondurulmuş fonlar ise, nihai ve doğrulanmış bir anlaşmaya kadar kilitli kalmaya devam edecek. Trump, bu ilkeyi ‘karşılık görürse rahatlama’ olarak nitelendiriyor.

Tahran'dan gelen haberlere göre, İran takvim üzerinde geri adım attı ve imza tarihine dair anlaşmazlığı körükledi. Bu durum, trader’lar tarafından dikkatle takip ediliyor. Taslakta İran’ın nükleer silah peşinde olmayacağına dair taahhüdü yer alıyor. Zenginleştirme sınırları ile stok kaldırma konuları ise 60 günlük görüşmelere bırakılıyor. Bu boşluk, Trump’ın 2018’de çekildiği 2015 tarihli nükleer anlaşma JCPOA’yı hatırlatıyor. Bu sefer ise tahhütler yerine, uygulamaya bağlı olarak yaptırım gevşemesi getirilecek. Taraflar açıkça farklı düşünüyor. Trump anlaşmanın uranyum zenginleştirmeye izin vermediğini savunuyor. Ancak İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, İran’da zenginleştirme, anlaşma olsa da olmasa da devam edeceğini belirtiyor.

Balistik füzeler ve vekil ağları metinde şimdilik arka planda kalıyor. Eleştirmenler, framework’ün kalıcı bir çözüm değil yaklaşık 60 günlük bir sakinlik sunduğunu belirtiyor. Kalıcı zenginleştirme sınırları, füze başlıkları ve bölgesel vekiller, ikinci tur görüşmelere bırakılmış durumda. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Hürmüz’deki mayınların tamamen temizlenmesinin altı aya kadar sürebileceği uyarısında bulundu. Bu durum, savaş öncesi deniz taşımacılığına dönüşü geciktirebilir. Duyuru sonrası piyasalar hemen tepki gösterdi. Jeopolitik gerilimin hafiflemesi, özellikle hisse senetlerinin de güçlenmesiyle Bitcoin’in toparlanmasına destek olabilir. 19 Haziran’daki tören, ateşkesin sürdürülebilir olup olmadığını ortaya koyacak. Asıl zorlu sınav ise daha sonra: Taraflar, uyumun eski anlaşmalardaki gibi ön koşulsuz taahhütlerin yerine geçip geçemeyeceğine karar verecek.