ABD Adalet Bakanlığı, federal bir mahkemeden xAI’ye karşı Temiz Hava Yasası kapsamında açılan davanın reddini talep etti. Bakanlık, şirketin gaz türbinlerinin kapatılmasının ulusal güvenliği tehdit edeceğini savunuyor. Bu başvuru xAI’ye ait Colossus 2 veri merkezini aktif askeri operasyonlara bağlıyor. Yerel bir çevre davası, Washington’ın büyük özel yapay zeka altyapılarını ne kadar savunacağını test eden önemli bir meseleye dönüştü.

ABD Renkli İnsanların Gelişimi Ulusal Derneği (NAACP), nisan ayında xAI’ye karşı Temiz Hava Yasası kapsamında dava açmıştı. Şikayet dilekçesinde, şirketin Memphis, Tennessee yakınındaki Colossus 2 veri merkezini çalıştırmak için gerekli izinler olmadan 27 gaz türbini kullandığı öne sürülmüştü. xAI, bu ünitelerin geçici ve römork üstüne kurulu olduğunu, eyalet düzenleyicilerinin de önce bu şekilde yorumladığını ve mart ayında izin verdiğini savunuyor.

Çevre hukuku uzmanlarına göre Southaven santrali yılda 1.700 tondan fazla azot oksit (NOx), ince partikül ve kanserojen formaldehit salabilir. Avukatlar, yükün zaten kötü hava kalitesiyle yaşayan çoğunluğu siyahi mahallelerin omuzlarına bindiğini belirtiyor. Mahkemeden operasyonun durdurulması ve xAI’ye ceza verilmesi isteniyor.

Adalet Bakanlığı, davanın reddi için xAI ve Mississippi eyaletiyle birlikte hareket etti. Başvuruda, türbin’lerin durmasının ABD’nin ulusal, ekonomik ve enerji güvenliğini tehdit edeceği iddia ediliyor. Savunma Bakanlığı’nın dijital ve yapay zeka baş sorumlusu Cameron Stanley, Grok AI modelinin “Gizli” ve “Çok Gizli” ağlarda çalışmasına izin verilen yalnızca dört modelden biri olduğunu ve bu teknolojinin son ABD askeri operasyonlarıyla ilişkilendirildiğini vurguladı. Bu çıkış, Trump yönetiminin ABD’nin yapay zekada üstünlüğünü koruma politikasına da uyuyor.

Eleştirmenler, özel yapay zeka altyapılarını “ulusal güvenlik” şemsiyesine almak, benzer şirketlerin çevre ve yerel düzenlemeleri atlatmasını kolaylaştırabileceğini savunuyor. Destekçiler ise düzenleyici gecikmelerin ABD’nin Çin’e karşı avantaj kaybetmesine yol açabileceğini belirtiyor.

Davanın etkileri sadece xAI ile sınırlı değil. SpaceX, şubat ayında xAI’yi yaklaşık 1 trilyon 250 milyar dolarlık bir anlaşmayla bünyesine kattı. Adalet Bakanlığı’nın pozisyonu SpaceX için doğrudan önem taşıyor. Federal destek, hem savunma hem de yapay zekadaki pozisyonunu pekiştirebilir. SpaceX'in halka arzı sonrası piyasa değeri 1 trilyon 770 milyar dolara ulaşmıştı. Bu müdahale, SpaceX hisse senedi performansını olumlu etkileyebilir.

Ancak riskler tamamen ortadan kalkmış değil. SpaceX aynı lokasyon için ayrı bir kamu davasıyla da karşı karşıya ve esas çevresel iddialar hala çözüme kavuşmuş değil. Ağustos ayında bir ön duruşma yapılması bekleniyor.